Quốc huy
Chào mừng bạn đến với Cổng thông tin điện tử xã Tân Thuận, tỉnh Hưng Yên!

Hoàn thiện quy định pháp luật về yêu cầu và thụ lý vụ việc trợ giúp pháp lý

Trợ giúp pháp lý là chính sách an sinh xã hội mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước, nhằm cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người nghèo, người có công với cách mạng và những đối tượng yếu thế khác, giúp họ bảo đảm quyền tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật. Để được trợ giúp pháp lý, người thuộc diện trợ giúp pháp lý cần gửi yêu cầu trợ giúp pháp lý và thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục được quy định tại Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và Thông tư số 12/2018/TT-BTP ngày 28/8/2018 của Bộ Tư pháp về hướng dẫn một số hoạt động nghiệp vụ trợ giúp pháp lý và quản lý chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý.

1. Trình tự, thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý và thụ lý vụ việc trợ giúp pháp lý

Theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý, khi yêu cầu trợ giúp pháp lý, người yêu cầu phải nộp hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý cho Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh/thành phố, Chi nhánh của Trung tâm hoặc tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý (tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý với Sở Tư pháp; tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý).

Hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý bao gồm: đơn yêu cầu được trợ giúp pháp lý (theo mẫu), giấy tờ chứng minh là người được trợ giúp pháp lý và các giấy tờ, tài liệu liên quan đến vụ việc trợ giúp pháp lý.

Hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý có thể được nộp theo các hình thức như: nộp trực tiếp tại trụ sở của tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý, trong trường người nộp yêu cầu không thể tự mình viết đơn yêu cầu thì người tiếp nhận yêu cầu có trách nhiệm ghi các nội dung vào mẫu đơn để họ tự đọc hoặc đọc lại cho họ nghe và yêu cầu họ ký tên hoặc điểm chỉ vào đơn nộp qua dịch vụ bưu chính và nộp qua hình thức fax/thư điện tử. Người yêu cầu có thể thựa chọn 1 trong các hình thức trên để bảo đảm thuận lợi cho mình.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, người tiếp nhận phải xem xét và trả lời ngay cho người yêu cầu về việc hồ sơ đủ điều kiện thụ lý hoặc phải bổ sung thêm giấy tờ, tài liệu có liên quan. Trường hợp người yêu cầu chưa thể cung cấp đầy đủ hồ sơ nhưng cần thực hiện trợ giúp pháp lý ngay do vụ việc sắp hết thời hiệu khởi kiện (còn dưới 05 ngày làm việc), sắp đến ngày xét xử (theo quyết định đưa vụ án ra xét xử còn dưới 05 ngày làm việc), cơ quan tiến hành tố tụng chuyển yêu cầu trợ giúp pháp lý cho tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý. Trường hợp để tránh gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý thì cũng được xem xét thụ lý ngay. Trong những trường hợp này, người tiếp nhận yêu cầu báo cáo người đứng đầu tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và vào sổ thụ lý ngay, đồng thời hướng dẫn người yêu cầu trợ giúp pháp lý bổ sung các giấy tờ, tài liệu cần thiết.

Đối với trường hợp cần thiết phải bổ sung giấy tờ khi thụ lý ngay vụ việc trợ giúp pháp lý, trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi vụ việc trợ giúp pháp lý được thụ lý, người yêu cầu trợ giúp pháp lý có trách nhiệm cung cấp, bổ sung các giấy tờ chứng minh là người thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Trường hợp người yêu cầu trợ giúp pháp lý cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc trường hợp bất khả kháng thì thời hạn bổ sung giấy tờ, tài liệu là 10 ngày làm việc, kể từ khi vụ việc trợ giúp pháp lý được thụ lý. Sau thời hạn trên, nếu người yêu cầu trợ giúp pháp lý không cung cấp giấy tờ chứng minh là người thuộc diện được trợ giúp pháp lý trên thì vụ việc trợ giúp pháp lý không được tiếp tục thực hiện. Tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý hoặc người thực hiện trợ giúp pháp lý phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do việc không tiếp tục thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý cho người yêu cầu trợ giúp pháp lý biết.

Khi phát hiện thấy yêu cầu trợ giúp pháp lý không phải là vụ việc cụ thể liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý, yêu cầu có nội dung trái pháp luật hoặc người được trợ giúp pháp lý đã chết, hoặc vụ việc đang được một tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý khác thụ lý, giải quyết thì tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý phải từ chối thụ lý và thông báo rõ  lý do bằng văn bản cho người yêu cầu.

Trường hợp yêu cầu trợ giúp pháp lý đủ điều kiện thụ lý thì Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, Chi nhánh của Trung tâm hoặc tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý vào Sổ thụ lý, theo dõi vụ việc trợ giúp pháp lý để thực hiện các quy trinh trợ giúp pháp lý theo đúng quy định.

2. Một số bất cập, vướng mắc trong quá trình thực hiện quy định về yêu cầu trợ giúp pháp lý và thụ lý vụ việc trợ giúp pháp lý

Khoản 2 Điều 9 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 yêu cầu người được trợ giúp pháp lý “cung cấp kịp thời, đầy đủ thông tin, tài liệu, chứng cứ có liên quan đến vụ việc trợ giúp pháp lý và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin, tài liệu, chứng cứ đó”. Tuy nhiên trên thực tế, một số trường hợp thụ lý ngay cho phép tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý thụ lý vụ việc trước và cho phép bổ sung giấy tờ sau cũng có thể phát sinh tình huống người được trợ giúp pháp lý không thể hoàn thiện giấy tờ trong thời hạn quy định hoặc cá biệt có trường hợp vụ việc đã được thực hiện xong nhưng người yêu cầu trợ giúp pháp lý vẫn chưa thể cung cấp giấy tờ chứng minh diện đối tượng trợ giúp pháp lý. Điều này khiến cho một số địa phương lúng túng trong việc thực hiện, nhất là việc thanh, quyết toán kinh phí và hoàn thiện hồ sơ vụ việc trợ giúp pháp lý theo đúng quy định. Vấn đề cho thấy, cơ chế thụ lý ngay vụ việc trợ giúp pháp lý không chỉ là bài toán về giấy tờ trong trợ giúp pháp lý, việc quản lý hồ sơ mà liên quan cả đến việc áp dụng và thực hiện pháp luật.

Bên cạnh đó, việc phối hợp liên thông, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan và tổ chức trợ giúp pháp lý, nhất là việc thông tin, xác nhận và phản hồi về đối tượng thuộc diện trợ giúp pháp lý chưa được đầy đủ, đồng bộ, kịp thời. Việc chưa khai thác triệt để dữ liệu dân cư và cơ sở dữ liệu chuyên ngành trong việc xác minh diện người được trợ giúp pháp lý phần nào ảnh hưởng đến tính kịp thời trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý.

3. Một số kiến nghị, giải pháp

a. Chuẩn hóa và đơn giản hóa thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý

Để tạo thuận lợi cho người yêu cầu trợ giúp pháp lý, cần rà soát và đơn giản hóa các giấy tờ trong hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý; chẳng hạn như các giấy tờ, tài liệu liên quan đến vụ việc trợ giúp pháp lý thay vì là thành phần hồ sơ bắt buộc có thể quy định là (nếu có) nhằm giảm áp lực về hồ sơ đối với người yêu cầu trợ giúp pháp lý, đặc biệt với những đối tượng có hạn chế về thể chất hoặc nhận thức rất khó để có thể chuẩn bị chuẩn chỉnh các hồ sơ, tài liệu; nhất là trong trường hợp vụ việc cần thụ lý ngay có thể thay thế một số giấy tờ trong thủ tục như sử dụng thông báo cử người TGPL của cơ quan tiến hành tố tụng thay cho đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý. Nội dung này cần được nghiên cứu đưa vào Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, hướng dẫn một số vấn đề nghiệp vụ trợ giúp pháp lý và quy định tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ công sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý.

Bên cạnh đó, việc niêm yết công khai, minh bạch quy trình, thời hạn giải quyết và số hóa biểu mẫu yêu cầu trợ giúp pháp lý tại các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý, UBND cấp xã và các cơ quan tiến hành tố tụng cần được thực hiện đầy đủ theo đúng quy định của pháp luật, kịp thời hướng dẫn, tạo điều kiện để người thuộc diện được trợ giúp pháp lý dễ dàng tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý mà không gặp rào cản hành chính.

b. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động trợ giúp pháp lý

Trợ giúp pháp lý là hoạt động mang tính liên ngành, trong đó thông tin, dữ liệu về người thuộc diện được trợ giúp pháp lý và thông tin liên quan đến vụ việc được quản lý tại nhiều cơ quan, cơ sở dữ liệu khác nhau. Thực tiễn cho thấy, vẫn còn trường hợp việc xác minh, trao đổi và chuyển gửi thông tin thực hiện bằng phương thức thủ công, làm kéo dài thời gian xử lý và có thể dẫn đến việc người dân phải cung cấp lại thông tin đã có tại hệ thống cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước. Đây là hạn chế cần được xử lý đồng thời với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới, hoàn thiện Hệ thống thông tin trợ giúp pháp lý.

Yêu cầu đặt ra là đẩy mạnh kết nối, tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu trợ giúp pháp lý với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cơ sở dữ liệu chuyên ngành (ví dụ về bảo trợ xã hội, hộ tịch, hộ nghèo, hệ thống thông tin của các cơ quan tiến hành tố tụng...). Việc kết nối dữ liệu phục vụ trực tiếp các hoạt động như xác định người thuộc diện trợ giúp pháp lý, tiếp nhận thông tin từ cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, phối hợp xác minh và theo dõi quá trình thực hiện vụ việc. Giá trị của kết nối không nằm ở việc các cơ quan cùng sử dụng một phần mềm mà ở khả năng chuyển, nhận và khai thác thông tin kịp thời, hạn chế chuyển gửi thủ công và giảm yêu cầu cung cấp lại dữ liệu. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tiếp nhận yêu cầu trợ giúp pháp  lý hướng tới mục tiêu trợ giúp pháp lý chuyển từ chứng minh “chủ yếu bằng giấy tờ truyền thống” sang sử dụng, đối soát “dữ liệu điện tử có giá trị pháp lý” giúp tối giản thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, nhất là những người yếu thế.

c. Nâng cao năng lực, trách nhiệm của người thực hiện trợ giúp pháp lý

Khi thực hiện trợ giúp pháp lý, trách nhiệm quan trọng nhất của người thực hiện trợ giúp pháp lý là tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý để quyết định có đủ điều kiện thụ lý, thụ lý ngay hoặc phải từ chối thụ lý vụ việc. Do đó, cần tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ , bồi dưỡng kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cho người thực hiện trợ giúp pháp lý và các kỹ năng giao tiếp - ứng xử của người thưc hiện trợ giúp pháp lý trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ ngay tại thời điểm tiếp nhận để tránh việc yêu cầu người dân bổ sung hồ sơ nhiều lần. Bên cạnh đó cần tăng cường trách nhiệm trợ giúp pháp lý của người thực hiện như chủ động nghiên cứu các quy định của Luật Trợ giúp pháp lý và các văn bản quy định chi tiết, nâng cao trau dồi đạo đức nghề nghiệp trợ giúp pháp lý, chủ động nghiên cứu, đánh giá và xây dựng phương án giải quyết vụ việc, đảm bảo chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý.

       d. Tăng cường công tác phối hợp liên ngành trong hoạt động trợ giúp pháp lý

       Trong quá trình tiếp nhận yêu cầu trợ giúp pháp lý và xem xét thụ lý vụ việc trợ giúp pháp lý, việc tăng cường phối hợp liên ngành giữa cơ quan tiến hành tố tụng và các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý có ý nghĩa rất quan trọng. Khoản 9 Điều 8 Thông tư liên tịch số 10/2018/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-TANDTC-VKSNDTC ngày 29/6/2018 của Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng trong hoạt động phối hợp về trợ giúp pháp lý đã hướng dẫn cụ thể các nội dung về giải thích, thông báo, thông tin về trợ giúp pháp lý; bảo đảm cho người thực hiện trợ giúp pháp lý khi tham gia tố tụng, trong đó có nội dung “Khuyến khích Cơ quan điều tra, Tòa án các cấp tạo điều kiện cho người thực hiện trợ giúp pháp lý trực tại các cơ quan này phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương để người được trợ giúp pháp lý biết và sử dụng dịch vụ trợ giúp pháp lý kịp thời”, đảm bảo tốt nhất quyền tiếp cận công lý của người được trợ giúp pháp lý, hạn chế việc sai sót và đảm bảo tinh thần thượng tôn pháp luật trong hoạt động tố tụng. Đồng thời việc tăng cường phối hợp liên ngành còn tạo ra kênh thông tin quan trọng trong việc đánh giá , nâng cao chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý.

Bạn đánh giá thế nào về nội dung thông tin của bài viết này?

Mức độ hài lòng

Không thu thập thông tin cá nhân. Mỗi bài viết được đánh giá 1 lần/ngày.


Bản đồ hành chính Xã Tân Thuận
Bạn đánh giá thế nào về nội dung thông tin trên trang?

Ý kiến của bạn giúp chúng tôi phục vụ tốt hơn.

Ý KIẾN NGƯỜI DÙNG

Kết quả đánh giá

Chất lượng dịch vụ công trực tuyến

159lượt đánh giá được ghi nhận
Rất hài lòng25%
39 lượt đánh giá
Hài lòng18%
28 lượt đánh giá
Bình thường17%
27 lượt đánh giá
Không hài lòng0%
0 lượt đánh giá
Ý kiến khác41%
65 lượt đánh giá
Cảm ơn bạn đã đóng góp ý kiến!
1.774.748
Tổng truy cập
1.640
Truy cập hôm nay
18
Đang online